Γιατί τρώμε μπακαλιάρο κάθε 25η Μαρτίου;

Η 25η Μαρτίου δεν είναι μόνο εθνική γιορτή, αλλά και μία από τις σημαντικότερες θρησκευτικές ημέρες της Ορθοδοξίας: ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου. Παρόλο που η περίοδος της Σαρακοστής είναι περίοδος νηστείας, η Εκκλησία επιτρέπει την κατανάλωση ψαριού μόνο σε δύο περιπτώσεις: στον Ευαγγελισμό και την Κυριακή των Βαΐων. Έτσι, η κατανάλωση ψαριού εκείνη την ημέρα δεν είναι απλώς έθιμο, αλλά θρησκευτική εξαίρεση.

Η καθιέρωση του μπακαλιάρου και όχι κάποιου άλλου ψαριού οφείλεται στην καθημερινότητα των ανθρώπων παλαιότερων εποχών. Οι κάτοικοι των παραθαλάσσιων περιοχών είχαν εύκολη πρόσβαση σε φρέσκα ψάρια. Όμως για τον πληθυσμό της ενδοχώρας και των ορεινών περιοχών, η μεταφορά φρέσκου ψαριού ήταν σχεδόν αδύνατη, καθώς δεν υπήρχαν μέσα συντήρησης.

Η λύση ήρθε με τον παστό μπακαλιάρο, ο οποίος άρχισε να διαδίδεται ευρέως στον ελλαδικό χώρο κυρίως από τον 17ο και 18ο αιώνα μέσω εμπορικών δικτύων της Ευρώπης. Ήταν φθηνός, μπορούσε να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς ψυγείο και να μεταφερθεί εύκολα ακόμα και στα πιο απομακρυσμένα χωριά. Με τον καιρό, έγινε το «ψάρι του λαού» και ταυτίστηκε με τις λίγες ημέρες όπου επιτρεπόταν η κατανάλωση ψαριού μέσα στη νηστεία. Έτσι, καθιερώθηκε ως το κατεξοχήν πιάτο της 25ης Μαρτίου.

Δεν ρώτησες αλλά…
Γιατί συνδυάζεται με σκορδαλιά;
Ο μπακαλιάρος συνδυάζεται με σκορδαλιά γιατί ο παστός και τηγανητός μπακαλιάρος είναι έντονα αλμυρός και χρειάζεται μια συνοδευτική γεύση που να τον ισορροπεί. Η σκορδαλιά προσφέρει κρεμώδη υφή, λιπαρότητα από το ελαιόλαδο και έντονο άρωμα σκόρδου που περιορίζει τη βαριά γεύση του ψαριού. Παράλληλα, πρόκειται για έναν παραδοσιακό και οικονομικό συνδυασμό με απλά υλικά (πατάτα ή ψωμί, σκόρδο, λάδι) που έκανε το γεύμα πιο χορταστικό και εύκολα διαθέσιμο σε όλη την Ελλάδα.