Γιατί λέμε «Θα του ρίξω μαύρο και δαγκωτό»;

Η έκφραση χρησιμοποιείται συνήθως στις εκλογές για να δηλώσει έντονη δυσαρέσκεια προς έναν υποψήφιο ή ένα κόμμα.

Από το 1844 έως τις αρχές του 20ού αιώνα, οι εκλογές στην Ελλάδα διεξάγονταν με διαφορετικό τρόπο από τον σημερινό. Αντί για ένα κοινό ψηφοδέλτιο, υπήρχε ξεχωριστή κάλπη για κάθε υποψήφιο. Οι ψηφοφόροι ψήφιζαν χρησιμοποιώντας μικρά μολύβδινα σφαιρίδια. Κάθε κάλπη ήταν χωρισμένη σε δύο τμήματα: ένα λευκό και ένα μαύρο. Ρίχνοντας το σφαιρίδιο στη λευκή πλευρά, ο ψηφοφόρος εξέφραζε θετική ψήφο υπέρ του υποψηφίου. Ρίχνοντάς το στη μαύρη πλευρά, εξέφραζε αρνητική ψήφο. Από αυτή τη διαδικασία προέκυψαν σχεδόν βέβαια οι εκφράσεις «τον μαύρισαν», «έφαγε μαύρο» και «θα του ρίξω μαύρο», οι οποίες χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα για να δηλώσουν απόρριψη ή καταψήφιση.

Η προέλευση του «δαγκωτό», όμως, δεν είναι εξίσου βέβαιη. Σύμφωνα με μια διαδεδομένη ερμηνεία, ορισμένοι ψηφοφόροι δάγκωναν τα μολύβδινα σφαιρίδια πριν τα ρίξουν στην κάλπη, από φανατισμό ή έντονο πάθος. Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκείς ιστορικές αποδείξεις ότι αυτή η πρακτική ήταν τόσο διαδεδομένη ώστε να γεννήσει την έκφραση. Μια άλλη ερμηνεία συνδέει το «δαγκωτό» με τη μεταφορική σημασία της λέξης στα ελληνικά: κάτι που γίνεται αποφασιστικά, χωρίς δισταγμό και χωρίς δεύτερη σκέψη. Έτσι, ενώ η σύνδεση του «μαύρου» με τις παλιές εκλογικές κάλπες θεωρείται ιστορικά τεκμηριωμένη, η ακριβής προέλευση του «δαγκωτό» παραμένει αβέβαιη.