Γιατί τα Δωδεκάνησα λέγονται έτσι αφού δεν είναι δώδεκα;
Παρά το όνομά τους, τα Δωδεκάνησα δεν αποτελούνται από δώδεκα νησιά. Η εξήγηση βρίσκεται στην ιστορία της ονομασίας τους, η οποία άλλαξε σημασία με την πάροδο του χρόνου.
Η λέξη «Δωδεκάνησος» προέρχεται από τις λέξεις «δώδεκα» και «νήσος» και απαντά ήδη από τη βυζαντινή περίοδο, όταν χρησιμοποιήθηκε για νησιά των Κυκλάδων. Η σύνδεσή της με τα σημερινά Δωδεκάνησα έγινε πολύ αργότερα. Από τον 16ο αιώνα, δώδεκα νησιά του νοτιοανατολικού Αιγαίου απολάμβαναν προνόμια στο πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπως αυτοδιοίκηση και ιδιαίτερο φορολογικό καθεστώς. Όταν τα προνόμια αυτά απειλήθηκαν με κατάργηση στις αρχές του 20ού αιώνα, τα νησιά διεκδίκησαν από κοινού τη διατήρησή τους και η ονομασία «Δωδεκάνησος» συνδέθηκε με τη συγκεκριμένη ομάδα των δώδεκα νησιών.
Τα νησιά αυτά ήταν η Κάλυμνος, η Σύμη, η Λέρος, η Ικαρία, η Πάτμος, η Αστυπάλαια, η Νίσυρος, η Χάλκη, η Τήλος, η Κάρπαθος, η Κάσος και το Καστελλόριζο. Η Ρόδος και η Κως δεν ανήκαν σε αυτή τη δωδεκάδα. Το 1912, κατά τον Ιταλοτουρκικό Πόλεμο, η Ιταλία κατέλαβε τα περισσότερα νησιά της περιοχής. Η Ικαρία ακολούθησε διαφορετική πορεία και ενώθηκε με την Ελλάδα, ενώ το Καστελλόριζο δεν περιλαμβανόταν αρχικά στα νησιά που κατέλαβαν οι Ιταλοί. Έτσι, η ομάδα των νησιών που συνδέθηκε στη συνέχεια με το όνομα «Δωδεκάνησα» δεν ήταν πλέον ίδια με την προηγούμενη δωδεκάδα.
Σημαντικό σταθμό στην καθιέρωση της ονομασίας αποτέλεσε το 1913, όταν ο Ρόδιος δικηγόρος Γεράσιμος Δρακίδης εξέδωσε στην Αθήνα το «Λεύκωμα των Δωδεκανήσων». Σε αυτό περιλαμβάνονταν η Ρόδος και η Κως μαζί με δέκα από τα παλαιότερα προνομιούχα νησιά. Με την πάροδο του χρόνου, η ονομασία «Δωδεκάνησα» έπαψε να χρησιμοποιείται κυριολεκτικά για μια συγκεκριμένη ομάδα δώδεκα νησιών και καθιερώθηκε ως γεωγραφική ονομασία για ολόκληρο το νησιωτικό σύμπλεγμα της περιοχής. Έτσι, σήμερα τα Δωδεκάνησα περιλαμβάνουν 15 κύρια νησιά, καθώς και πολλές μικρότερες νησίδες και βραχονησίδες, χωρίς ο αριθμός «δώδεκα» να περιγράφει πλέον το πλήθος τους.
