Νηστεία: Πότε και γιατί ξεκίνησε;

Η νηστεία συνδέεται σήμερα έντονα με τη θρησκεία και η πρακτική της είναι πολύ παλαιότερη από τον Χριστιανισμό, καθώς εμφανίστηκε σε διαφορετικούς πολιτισμούς του αρχαίου κόσμου. Η σκόπιμη αποχή από την τροφή συναντάται εδώ και χιλιάδες χρόνια σε διαφορετικές θρησκευτικές παραδόσεις. Δεν γνωρίζουμε πότε και πού ακριβώς οι άνθρωποι άρχισαν να νηστεύουν, γνωρίζουμε όμως ότι υπήρχε πολύ πριν από την εμφάνιση του Χριστιανισμού. Στον αρχαίο Ιουδαϊσμό η νηστεία συνδεόταν με τη μετάνοια, το πένθος, την προσευχή και την αναζήτηση θεϊκής βοήθειας.

Στην αρχαία Ελλάδα επίσης συναντούμε περιπτώσεις αποχής από την τροφή ή από συγκεκριμένες τροφές στο πλαίσιο θρησκευτικών τελετών και λατρειών. Αντίστοιχες πρακτικές αναπτύχθηκαν και σε θρησκευτικές παραδόσεις της Ινδίας. Η αποχή από το φαγητό απέκτησε διαφορετικό νόημα και διαφορετικούς κανόνες ανάλογα με την εποχή και τη θρησκεία. Μπορούσε να αποτελεί πράξη εξαγνισμού ή μετάνοιας, τρόπο πνευματικής προετοιμασίας, έκφραση πένθους ή άσκηση αυτοπειθαρχίας. Άλλοτε σήμαινε πλήρη αποχή από την τροφή για ένα χρονικό διάστημα και άλλοτε αποφυγή συγκεκριμένων τροφών.

Ο Χριστιανισμός της έδωσε σταδιακά τη δική του μορφή. Στα Ευαγγέλια αναφέρεται ότι ο Ιησούς νήστεψε για σαράντα ημέρες στην έρημο, ενώ η νηστεία εμφανίζεται και στη ζωή των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. Με την πάροδο των αιώνων καθιερώθηκαν συγκεκριμένες ημέρες και μεγαλύτερες περίοδοι νηστείας, όπως εκείνη πριν από το Πάσχα. Οι κανόνες που γνωρίζουμε σήμερα στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, όπως η αποχή από το κρέας, τα γαλακτοκομικά και άλλες τροφές, διαμορφώθηκαν σταδιακά. Στον πυρήνα της χριστιανικής νηστείας, πάντως, δεν βρίσκεται απλώς η αλλαγή της διατροφής, αλλά η εγκράτεια, η προσευχή και η πνευματική προετοιμασία.