Γιατί λέμε «Μπάτε σκύλοι αλέστε»;

Όταν μια κατάσταση θυμίζει ξέφραγο αμπέλι, όπου ο καθένας κάνει ό,τι θέλει χωρίς κανόνες, συχνά χρησιμοποιούμε τη φράση «Μπάτε σκύλοι αλέστε και αλεστικά μη δώσετε».

Η προέλευσή της φράσης δεν είναι τόσο ξεκάθαρη. Υπάρχουν δύο βασικές θεωρίες για το πώς γεννήθηκε. Η μια εκδοχή μάς μεταφέρει στα χρόνια της Φραγκοκρατίας όπου μια ομάδα Φράγκων στρατιωτών εισέβαλε σε έναν μύλο και απαίτησε να αλεστεί δωρεάν το σιτάρι της. Ο μυλωνάς Γιάννης Ζήσιμος προσποιήθηκε ότι χρειαζόταν βοήθεια και τους κάλεσε να μπουν μέσα. Τότε φέρεται να τους είπε ειρωνικά: «Μπάτε σκύλοι αλέστε και αλεστικά μη δώσετε». Μόλις οι στρατιώτες μπήκαν στον μύλο, εκείνος τους παγίδεψε κλείνοντας τις πόρτες και, σύμφωνα με την παράδοση, έβαλε φωτιά στο κτίριο πριν εξαφανιστεί. Ωστόσο, δεν υπάρχουν ιστορικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν το περιστατικό και αρκετοί ερευνητές θεωρούν ότι πρόκειται για λαϊκό θρύλο.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη θεωρία. Ορισμένοι λαογράφοι πιστεύουν ότι η αρχική μορφή της παροιμίας ήταν «Μπάτε χίλιοι αλέστε και αλεστικά μη δώσετε». Η φράση περιέγραφε μια κατάσταση πλήρους ασυδοσίας, όπου όλοι μπορούσαν να μπουν, να χρησιμοποιήσουν τον μύλο και να φύγουν χωρίς να πληρώσουν. Με το πέρασμα του χρόνου, το «χίλιοι» ίσως μετατράπηκε σε «σκύλοι», δίνοντας στη φράση τη σημερινή της μορφή. Ποια από τις δύο εκδοχές είναι η σωστή κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα. Παρόλα αυτή, η συγκεκριμένη φράση επιβίωσε για αιώνες και εξακολουθεί να χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα.