Γιατί οι μουσουλμάνες φορούν μπούρκα;

Η γενίκευση ότι «οι μουσουλμάνες φορούν μπούρκα» είναι λανθασμένη. Η μπούρκα είναι μόνο μία από τις διαφορετικές μορφές κάλυψης που συναντώνται στον μουσουλμανικό κόσμο.

Όταν βλέπουμε μια μουσουλμάνα γυναίκα με καλυμμένα τα μαλλιά ή το πρόσωπο, συχνά αποκαλούμε το ένδυμά της «μπούρκα». Στην πραγματικότητα, όμως, υπάρχουν διαφορετικά είδη ενδυμασίας, τα οποία καλύπτουν διαφορετικά μέρη του σώματος και δεν πρέπει να συγχέονται μεταξύ τους. Το χιτζάμπ (hijab) καλύπτει συνήθως τα μαλλιά και τον λαιμό, αφήνοντας το πρόσωπο ακάλυπτο. Το νικάμπ (niqab) καλύπτει και το πρόσωπο, αφήνοντας συνήθως ορατά μόνο τα μάτια. Η μπούρκα (burqa) προσφέρει τη μεγαλύτερη κάλυψη: καλύπτει ολόκληρο το σώμα και το πρόσωπο, ενώ μπροστά από τα μάτια υπάρχει συνήθως ένα υφασμάτινο πλέγμα. Υπάρχουν και άλλες μορφές, όπως το τσαντόρ (chador), που συναντάται ιδιαίτερα στο Ιράν και καλύπτει το κεφάλι και το σώμα, αλλά αφήνει το πρόσωπο ακάλυπτο.

Το Ισλάμ περιλαμβάνει διδασκαλίες σχετικά με τη σεμνότητα στην εμφάνιση και την ενδυμασία τόσο των γυναικών όσο και των ανδρών. Ωστόσο, το Κοράνι δεν αναφέρει την μπούρκα ως συγκεκριμένο ένδυμα που πρέπει να φορούν οι γυναίκες. Οι σχετικές θρησκευτικές επιταγές έχουν ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους ανάλογα με την εποχή, την περιοχή και τη θρησκευτική παράδοση. Γι’ αυτό και δεν υπάρχει ένας ενιαίος τρόπος με τον οποίο ντύνονται οι μουσουλμάνες σε ολόκληρο τον κόσμο. Πολλές δεν καλύπτουν καθόλου τα μαλλιά τους, άλλες φορούν χιτζάμπ και άλλες επιλέγουν ή υποχρεώνονται να καλύπτουν και το πρόσωπό τους.

Οι λόγοι για τους οποίους μια γυναίκα μπορεί να φορά μια συγκεκριμένη μορφή κάλυψης διαφέρουν. Για ορισμένες γυναίκες η κάλυψη συνδέεται με τη θρησκευτική τους πίστη, την προσωπική τους επιλογή, την οικογενειακή παράδοση ή την κουλτούρα της κοινωνίας στην οποία μεγάλωσαν. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να υπάρχει κοινωνική, οικογενειακή ή κρατική πίεση και η γυναίκα να μην έχει πραγματική δυνατότητα επιλογής. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Αφγανιστάν, όπου η μπούρκα έχει μακρά τοπική ιστορία. Υπό τους Ταλιμπάν έχουν επιβληθεί ιδιαίτερα αυστηροί περιορισμοί στην εμφάνιση και γενικότερα στη δημόσια ζωή των γυναικών.