Γιατί ο Άγιος Βασίλης φέρνει δώρα;

Ο Άγιος Βασίλης αποτελεί συνδυασμό διαφορετικών θρησκευτικών παραδόσεων, λαϊκών αφηγήσεων και νεότερων εορταστικών εθίμων, ενώ η προσφορά δώρων συμβολίζει τη γενναιοδωρία, τη φιλανθρωπία και την αγάπη προς τον συνάνθρωπο.
Οι ρίζες της σημερινής μορφής του Άγιου Βασίλη βρίσκονται κυρίως στις παραδόσεις γύρω από τον Άγιο Νικόλαο, επίσκοπο των Μύρων της Μικράς Ασίας, που έζησε τον 4ο αιώνα. Σύμφωνα με μια παλιά αγιολογική παράδοση, πρόσφερε κρυφά χρυσάφι σε έναν φτωχό πατέρα, ώστε να βοηθήσει τις τρεις κόρες του. Η ιστορία αυτή συνέβαλε στη σύνδεση του Αγίου με τη μυστική προσφορά δώρων. Στην Ολλανδία, ο Άγιος Νικόλαος έγινε γνωστός ως Sinterklaas, όνομα από το οποίο προήλθε το αμερικανικό Santa Claus. Οι σχετικές ευρωπαϊκές παραδόσεις μεταφέρθηκαν στη Βόρεια Αμερική και εξελίχθηκαν με την πάροδο του χρόνου.
Στην Ελλάδα, όμως, ο Άγιος Βασίλης συνδέεται με διαφορετικό ιστορικό πρόσωπο: τον Μέγα Βασίλειο, επίσκοπο Καισαρείας, που επίσης έζησε τον 4ο αιώνα. Ο Μέγας Βασίλειος διακρίθηκε για το φιλανθρωπικό του έργο και συνδέθηκε με τη δημιουργία της «Βασιλειάδας», ενός συγκροτήματος που πρόσφερε περίθαλψη και φιλοξενία σε ανθρώπους που είχαν ανάγκη. Επειδή η μνήμη του τιμάται την 1η Ιανουαρίου, το όνομά του συνδέθηκε στην ελληνική παράδοση με την Πρωτοχρονιά και την προσφορά δώρων, ένα έθιμο που διαμορφώθηκε μέσα από διάφορες εορταστικές παραδόσεις.
Η σημερινή εικόνα του Άγιου Βασίλη, με την κόκκινη στολή, τη λευκή γενειάδα και το έλκηθρο με τους ταράνδους, διαμορφώθηκε σταδιακά κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν το αμερικανικό ποίημα «A Visit from St. Nicholas» («Μια επίσκεψη από τον Άγιο Νικόλαο»), που δημοσιεύτηκε το 1823, καθώς και οι εικονογραφήσεις του Τόμας Ναστ (Thomas Nast) τον 19ο αιώνα. Από το 1931, οι διαφημίσεις της Coca-Cola, με τις εικόνες του Χάντον Σάντμπλομ (Haddon Sundblom), συνέβαλαν στην ευρεία διάδοση της γνώριμης μορφής του, χωρίς όμως να έχουν δημιουργήσει τον χαρακτήρα ή την κόκκινη στολή του.








