Πως προέκυψε η χειρονομία της μούντζας;

Η μούντζα είναι μία από τις πιο χαρακτηριστικές και αναγνωρίσιμες ελληνικές χειρονομίες. Παρότι η ακριβής προέλευσή της δεν είναι γνωστή με απόλυτη βεβαιότητα, η επικρατέστερη ιστορική θεωρία τη συνδέει με τη βυζαντινή πρακτική της διαπόμπευσης. Στα βυζαντινά χρόνια, ορισμένοι καταδικασμένοι περιφέρονταν δημόσια στους δρόμους ως μέρος της τιμωρίας τους. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, το πλήθος μπορούσε να εκφράσει την περιφρόνησή του αλείφοντας το πρόσωπο του διαπομπευόμενου με στάχτη, καπνιά ή άλλη βρομιά χρησιμοποιώντας την ανοιχτή παλάμη. Η πράξη αυτή θεωρούνταν ιδιαίτερα εξευτελιστική.

Η λέξη «μούντζα» πιστεύεται ότι συνδέεται ετυμολογικά με τη «μουντζούρα», δηλαδή το λέρωμα ή το μαύρισμα του προσώπου. Με το πέρασμα των αιώνων, η κίνηση της ανοιχτής παλάμης φαίνεται πως διατηρήθηκε ως συμβολική έκφραση περιφρόνησης, ακόμη και όταν η αρχική πρακτική εγκαταλείφθηκε. Ωστόσο, οι ιστορικοί δεν διαθέτουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν οριστικά ότι η σημερινή χειρονομία προέρχεται ακριβώς από αυτή τη βυζαντινή συνήθεια. Για τον λόγο αυτό, η σύνδεση θεωρείται πιθανή αλλά όχι αποδεδειγμένη.