Το 1940 ο Μεταξάς δεν είπε “Όχι”
Κάθε χρόνο, στις 28 Οκτωβρίου, η Ελλάδα γιορτάζει το ιστορικό «Όχι» του 1940. Ωστόσο, ο Ιωάννης Μεταξάς δεν χρησιμοποίησε κυριολεκτικά αυτή τη λέξη όταν απέρριψε το ιταλικό τελεσίγραφο.
Τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940, περίπου στις 3:00, ο Ιταλός πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι (Emanuele Grazzi), επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά στην κατοικία του στην Κηφισιά. Εκεί του παρέδωσε τελεσίγραφο εκ μέρους της φασιστικής κυβέρνησης του Μπενίτο Μουσολίνι (Benito Mussolini). Η Ιταλία απαιτούσε να επιτραπεί στα στρατεύματά της να εισέλθουν στην Ελλάδα και να καταλάβουν ορισμένες στρατηγικές θέσεις, χωρίς όμως να προσδιορίζει ποιες ακριβώς.
Η ελληνική κυβέρνηση είχε μόλις τρεις ώρες για να αποδεχτεί τους όρους. Ο Μεταξάς απέρριψε το τελεσίγραφο. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Γκράτσι, η απάντησή του ήταν στα γαλλικά, τη διπλωματική γλώσσα της εποχής: «Alors, c’est la guerre», δηλαδή «Λοιπόν, έχουμε πόλεμο». Λίγες ώρες αργότερα, στις 5:30 το πρωί, οι ιταλικές δυνάμεις επιτέθηκαν στην Ελλάδα από την κατεχόμενη από την Ιταλία Αλβανία, πριν ακόμη εκπνεύσει η προθεσμία του τελεσιγράφου.
Έτσι, το ιστορικό «Όχι» δεν αποτελεί πιστή καταγραφή μιας συγκεκριμένης λέξης, αλλά το σύμβολο μιας πραγματικής απόφασης: της άρνησης της Ελλάδας να αποδεχτεί το ιταλικό τελεσίγραφο και της αντίστασής της στον εισβολέα. Παρότι ο Μεταξάς κυβερνούσε δικτατορικά, η απόφασή του βρήκε ευρεία υποστήριξη στον ελληνικό λαό, που συμμετείχε μαζικά στην πολεμική προσπάθεια. Ο ελληνικός στρατός κατάφερε να αποκρούσει την ιταλική επίθεση και να περάσει στην αντεπίθεση, προελαύνοντας στη νότια Αλβανία. Τον Απρίλιο του 1941, όμως, η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στην Ελλάδα και, παρά την ελληνική και βρετανική αντίσταση, η χώρα καταλήφθηκε.
