Γιατί λέμε «Μαμμόθρεφτο»;

Σήμερα «μαμόθρεφτο» αποκαλούμε συνήθως κάποιον που είναι υπερβολικά εξαρτημένος από τη μητέρα του. Κι όμως, η λέξη αρχικά δεν είχε σχέση με τη μαμά, αλλά με τη γιαγιά.

Η λέξη έχει τις ρίζες της στην ελληνιστική εποχή (323–31 π.Χ.) και προέρχεται από το «μαμμόθρεπτος», με τη σημασία «αυτός που έχει μεγαλώσει από τη γιαγιά του». Η λέξη «μάμμη» χρησιμοποιούνταν με τη σημασία της γιαγιάς, ενώ το δεύτερο μέρος της λέξης συνδέεται με το «τρέφω», δηλαδή ανατρέφω ή μεγαλώνω. Με το πέρασμα των αιώνων, η αρχική κυριολεκτική σημασία της λέξης άλλαξε και το «μαμόθρεφτος» απέκτησε μειωτική χροιά, φτάνοντας να χαρακτηρίζει τον καλομαθημένο ή υπερβολικά προστατευμένο άνθρωπο. Δεν γνωρίζουμε, ωστόσο, με βεβαιότητα όλα τα στάδια αυτής της σημασιολογικής μεταβολής.

Παράλληλα συνέβη και κάτι ακόμη ενδιαφέρον: επειδή το πρώτο μέρος της λέξης έμοιαζε με τη λέξη «μαμά», η λέξη συνδέθηκε στη νεότερη γλώσσα με τη μητέρα. Πρόκειται για αυτό που στη γλωσσολογία ονομάζεται παρετυμολογία: μια λέξη επανερμηνεύεται επειδή οι ομιλητές τη συνδέουν με μια άλλη, πιο οικεία λέξη. Έτσι, ενώ κάποτε ο «μαμόθρεφτος» ήταν κυριολεκτικά αυτός που είχε ανατραφεί από τη γιαγιά του, σήμερα η λέξη φέρνει σχεδόν αυτόματα στο μυαλό μας τη σχέση κάποιου με τη μητέρα του. Τέλος, αν και η λέξη μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για γυναίκες, αποδίδεται συχνότερα σε άνδρες, λόγω του κοινωνικού στερεοτύπου του ενήλικου γιου που παραμένει υπερβολικά εξαρτημένος από τη μητέρα του.