Η ιστορία του γάμου
Για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας ο γάμος δεν βασιζόταν στον έρωτα. Η ιδέα του γάμου ως ένωσης δύο ανθρώπων που επιλέγουν ο ένας τον άλλον από αγάπη έγινε κυρίαρχη σχετικά πρόσφατα, κυρίως τους τελευταίους δύο αιώνες.
Για χιλιάδες χρόνια ο γάμος αποτελούσε κυρίως έναν κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό θεσμό, που εξυπηρετούσε τη δημιουργία οικογενειών, τη διατήρηση της περιουσίας, τη σύναψη συμμαχιών και την εξασφάλιση της συνέχειας της γενιάς. Οι πρώτες μορφές γάμου εμφανίστηκαν στις προϊστορικές κοινωνίες όπου δεν υπήρχαν επίσημες τελετές ή γραπτοί νόμοι. Οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων ρυθμίζονταν από τα έθιμα κάθε κοινότητας. Καθώς όμως δημιουργήθηκαν οι πρώτοι οργανωμένοι πολιτισμοί, γεννήθηκε η ανάγκη να καθοριστούν κανόνες σχετικά με την οικογένεια, την κληρονομιά και την ανατροφή των παιδιών.
Οι αρχαιότερες γνωστές γραπτές αναφορές στον γάμο προέρχονται από τη Μεσοποταμία, περίπου το 2350 π.Χ. Εκεί ο γάμος αποτελούσε κυρίως μια νομική συμφωνία ανάμεσα στις οικογένειες των δύο συζύγων. Συχνά συνοδευόταν από συμβόλαια που καθόριζαν ζητήματα περιουσίας, κληρονομιάς και δικαιωμάτων των παιδιών. Η προσωπική επιλογή των μελλοντικών συζύγων είχε συνήθως μικρότερη σημασία από τα συμφέροντα των οικογενειών.
Στην Αρχαία Αίγυπτο ο γάμος ήταν λιγότερο τυπικός. Δεν απαιτούνταν απαραίτητα κάποια θρησκευτική τελετή και στις περισσότερες περιπτώσεις το ζευγάρι θεωρούνταν παντρεμένο όταν ξεκινούσε να ζει μαζί. Παράλληλα, οι γυναίκες απολάμβαναν περισσότερα νομικά δικαιώματα σε σχέση με πολλές άλλες αρχαίες κοινωνίες, καθώς μπορούσαν να κατέχουν περιουσία και να συνάπτουν συμβόλαια.
Στην Αρχαία Ελλάδα ο γάμος είχε κυρίως σκοπό τη δημιουργία νόμιμων απογόνων και τη συνέχιση του οίκου. Οι γάμοι κανονίζονταν συνήθως από τις οικογένειες και συνοδεύονταν από θρησκευτικές τελετές και εορτασμούς. Η επιλογή του συζύγου βασιζόταν περισσότερο στην κοινωνική θέση και στα συμφέροντα των οικογενειών παρά στον έρωτα. Οι Ρωμαίοι ανέπτυξαν διαφορετικές μορφές γάμου, οι οποίες εξελίχθηκαν με την πάροδο των αιώνων. Σταδιακά, η αμοιβαία συναίνεση των δύο συζύγων απέκτησε μεγαλύτερη σημασία, μια αντίληψη που επηρέασε αργότερα το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Κατά τον Μεσαίωνα η χριστιανική Εκκλησία ανέλαβε σταδιακά κεντρικό ρόλο στον θεσμό του γάμου. Από τον 12ο αιώνα ο γάμος αναγνωρίστηκε ως ιερό μυστήριο στη Δυτική Εκκλησία και η θρησκευτική τελετή έγινε το βασικό στοιχείο της ένωσης δύο ανθρώπων. Για πολλούς αιώνες ο γάμος θεωρούνταν όχι μόνο κοινωνική αλλά και θρησκευτική υποχρέωση. Η μεγάλη αλλαγή ήρθε από τον 18ο και κυρίως τον 19ο αιώνα, όταν οι αντιλήψεις για τον γάμο άρχισαν να μεταβάλλονται. Η προσωπική επιλογή και ο έρωτας απέκτησαν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, ενώ σε πολλές χώρες θεσπίστηκε ο πολιτικός γάμος, προσφέροντας μια εναλλακτική λύση ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των πολιτών.
Σήμερα η μορφή και ο σκοπός του γάμου διαφέρουν σημαντικά από εκείνους του παρελθόντος. Αν και εξακολουθεί να δημιουργεί νομικά δικαιώματα και υποχρεώσεις, για τους περισσότερους ανθρώπους αποτελεί πλέον κυρίως μια προσωπική επιλογή που βασίζεται στην αγάπη, τη συντροφικότητα και την κοινή επιθυμία για μια κοινή ζωή. Η πορεία του μέσα στους αιώνες δείχνει ότι, όπως και οι ίδιες οι κοινωνίες, έτσι και ο γάμος εξελίσσεται διαρκώς, προσαρμοζόμενος στις ανάγκες και στις αξίες κάθε εποχής.
